Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia
Czytelnia

Moved Permanently

The document has moved here.


Apache/2.2.22 (Debian) Server at www.psychologia.edu.pl Port 80

Europejski Raport Zdrowia 2002

Rok: 2003
Czasopismo: Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia
Numer: 2

Każdego roku ok. 55 000 młodych Europejczyków traci życie na skutek efektów nadużywania alkoholu - wśród czterech przypadków śmierci w grupie wiekowej 15-29 jeden zgon jest spowodowany alkoholem.

Europejski Raport Zdrowia przygotowany przez WHO powstaje co roku i ma na celu zwrócenie uwagi na problemy i zjawiska związane ze zdrowiem publicznym, szczególnie takie, gdzie jest jeszcze wiele do zrobienia. Z naszego punktu widzenia interesujące mogą być następujące sprawy:

- zdrowie dzieci w aspekcie problemów alkoholowych i przemocowych rodziny,
- zdrowie młodzieży w kontekście używania alkoholu,
- zdrowie kobiet a przemoc wobec nich,
- alkohol jako determinant zdrowia.


Poniżej przedstawiamy czytelnikom wybrane fragmenty Europejskiego Raportu Zdrowia ciekawe z punktu widzenia osób zajmujących się problemem alkoholowym i przemocą w rodzinie.


Zdrowie dzieci

Przemoc i zaniedbywanie dzieci jest jednym z poważnych problemów systemu zdrowia publicznego i polityki. WHO nawołuje kraje do podejmowania wysiłków w celu eliminowania przemocy wobec dzieci i kobiet (łącznie z handlem dziećmi i ich wykorzystywaniem seksualnym). Przemoc i zaniedbywanie wpływa nie tylko na fizyczne i psychiczne samopoczucie dzieci , ale także na ich rozwój, powodując niejako wykluczenie ich ze społeczeństwa oraz gorsze przygotowanie do życia. Te sprawy były głęboko dyskutowane na Pierwszym Spotkaniu dotyczącym Strategii Ochrony Dziecka ( First Meeting on Strategies for Child Protection ) zorganizowanym przez Biuro Regionalne w 1998 r. w celu zbadania implikacji przemocy wobec dzieci oraz potrzeb związanych z ich ochroną w obrębie sektora zdrowia. Konkluzje i rekomendacje ustalone na tym Spotkaniu są podstawą dla działań na tej płaszczyźnie dla osób odpowiedzialnych za politykę i system zdrowia publicznego w regionie europejskim.


Zdrowie młodzieży*

Główną przyczyną śmierci wśród młodzieży są wypadki. Jest oczywiste, że młodzież eksperymentuje z alkoholem w coraz młodszym wieku i coraz częściej angażuje się w ryzykowne zachowania np.: upijanie się, mieszanie alkoholu z narkotykami. Jeden na cztery przypadki śmierci wśród młodzieży jest spowodowany alkoholem. W całej Europie rocznie ok. 55 000 młodych ludzi umiera z powodu używania alkoholu. Przemysł alkoholowy stara się dotrzeć do segmentu młodzieży poprzez rozwijanie różnych strategii marketingowych skierowanych do młodych ludzi.


Zdrowie kobiet

W przypadku kobiet znaczącym problemem okazuje się być przemoc. W Europie 20-50 % kobiet było ofiarami jakiejś formy przemocy. Kobiety i dzieci są szczególnie narażone na przemoc ze strony znanych i bliskich mężczyzn (mężowie, ojcowie, partnerzy itp.). Wielu aktów przemocy nigdzie się nie zgłasza, ale mimo tego mają one e konsekwencje dla zdrowia i rozwoju ofiar. Szczególnie bezradne i narażone na przemoc są kobiety migrujące i uchodźcy. Problem przemocy w rodzinie jest szczególnie ważny dla prawa europejskiego i wymaga wielu działań.


Główne determinanty zdrowia
Alkohol

Każdego roku ok. 55 000 młodych Europejczyków traci życie na skutek efektów nadużywania alkoholu - na cztery przypadki śmierci w grupie wiekowej 15-29 jeden jest spowodowanyalkoholem. Ponadto ok. 40-60 % wszystkich zgonów wiąże się z używaniem alkoholu. Konsumpcja, a raczej intoksykacja alkoholem, wyjaśnia dużą część różnic między śmiertelnością młodych ludzi w Europie Wschodniej i Zachodniej oraz między mężczyznami i kobietami. Koszty związane z pomocą społeczną, służbą zdrowia, ubezpieczeniami, wymiarem sprawiedliwości i więziennictwa będące pochodnymi picia alkoholu oraz koszty związane ze stratami w sektorze produkcyjnym to duże sumy, bo stanowią 1-3% całego dochodu społeczności Europy.
Konsumpcja alkoholu jest podłożem 9 % wszystkich chorób w Europie np.: wielu przypadków chorób wątroby, wysokiego ciśnienia krwi, chorób serca, zawału, nowotworów przewodu pokarmowego itp. Alkohol wpływa negatywnie na wiele funkcji psychomotorycznych i umysłowych. Utrata kontroli emocjonalnej pod wpływem alkoholu może skutkować aktami przemocy w stosunku do samych siebie lub innych osób. Co więcej, konsumpcja alkoholu zwiększa ryzyko problemów rodzinnych, zawodowych, społecznych- stanowi przyczynę np.: absencji w pracy, bezrobocia, wypadków itp. Związek między piciem alkoholu a przestępczością to znany fakt - alkohol jest bezpośrednią lub pośrednią przyczyną wielu przestępstw.
Ponad 90 % państw w regionie europejskim zarejestrowało roczne spożycie alkoholu na jednego mieszkańca powyżej 2 litrów czystego alkoholu. Europa ma najwyższe spożycie alkoholu na całym świecie ( np.: w 1998 roku spożycie ustalono na ok. 7.3 litry czystego alkoholu na jednego mieszkańca, niektóre kraje notowały 0.9 litra, ale były i takie, gdzie ten wskaźnik wynosił 13.3 litrów). Spożycie alkoholu nierejestrowane może jeszcze zwiększać podane wyniki, szczególnie w niektórych krajach, nawet do 20 litrów alkoholu rocznie na jednego mieszkańca.
Badanie ESPAD pokazuje, że wzrasta liczba uczniów i studentów, którzy używają alkoholu, szczególnie w Centralnej i Wschodniej Europie: na Litwie, w Polsce, na Słowacji i w Słowenii. W innych krajach picie alkoholu wśród młodzieży jest również zjawiskiem powszechnym. Z czterech krajów o największym wskaźniku intoksykacji w 1995 roku: Danii, Irlandii, Finlandii i Wielkiej Brytanii, tylko Dania i Irlandia zanotowały jeszcze większy jej wzrost, podczas gdy w Finlandii i Wielkiej Brytanii statystyki się nie zmieniły.
W regionie europejskim widać pewne trendy. Kraje północne utrzymują stałe tendencje w spożyciu alkoholu - z wyjątkiem Szwecji, gdzie spożycie spada . Konsumpcja powiększa się na Litwie, Łotwie, ale w Estonii spada. Wśród krajów Unii Europejskiej Irlandia jest jedynym krajem, gdzie konsumpcja alkoholu rośnie znacząco, w mniejszym zasięgu rośnie też w Grecji, Luksemburgu i Portugalii. W pozostałych krajach UE spożycie alkoholu spada w 6 krajach, a w 5 pozostaje na stałym poziomie. W krajach Europy Środkowej i Wschodniej konsumpcja rośnie w Republice Czeskiej, Rumunii i Macedonii, a także na Białorusi i w Federacji Rosyjskiej.
Rozwój polityki związanej z problematyką alkoholową w Europie zdaje się iść w dobrym kierunku. Wiele krajów posiada własną politykę i programy w tym zakresie z jasno wyznaczonymi celami. W ciągu ostatnich pięciu lat można zaobserwować wyraźne zmiany w tej kwestii. Szczególną rolę przypisuje się obecnie wysiłkom zmierzającym do zmniejszenia ilości nietrzeźwych kierowców, dlatego wiele krajów obniżyło dopuszczalną zawartość alkoholu we krwi. W wielu krajach mówi się też głośno o trzeźwości w miejscu pracy i w miejscach publicznych. Podejmuje się również kwestię reklamy alkoholu: niektóre państwa wprowadzają restrykcje wobec reklamodawców, a inne z w ogóle rezygnują z tych reklam. Ogólnie rzecz biorąc, kraje Europy Zachodniej skłaniają się ku dokładniejszej kontroli polityki alkoholowej, zredukowały one również spożycie na jednego mieszkańca i zasięg problemów spowodowanych alkoholem.
Jednak wciąż są jeszcze obszary do pracy. Regulacji wymagają systemy prawne. Zauważyć można naciski producentów alkoholu w tej kwestii. Brakuje czasami dobrej woli, by dostrzec znaczenie i rozmiar problemów alkoholowych.
Jest możliwe przy wspólnym wysiłku i połączeniu różnych celów zmniejszenie zasięgu problemów alkoholowych w Europie. Ważną rolę w realizacji tego celu mają kampanie edukacyjne oraz restrykcje w zakresie reklamy alkoholu. Dokumenty WHO dotyczące tematyki alkoholowej mogą być bazą dla narodowych programów alkoholowych.


* * *

Problemy alkoholowe stanowią wciąż poważne wyzwanie dla systemów zdrowia publicznego w Europie. Nie powinniśmy mieć w tej kwestii kompleksów, ponieważ Polska podejmuje wiele działań i inicjatyw mających na celu rozwiązywanie problemów alkoholowych oraz innych z nimi związanych.


Opracowała Magdalena Pietruszka, Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

*Napoje alkoholowe są najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną w Polsce używaną przez młodzież (podobna sytuacja dotyczy również populacji dorosłych). Do picia napojów alkoholowych przyznaje się ponad 90% uczniów I klas szkół ponadpodstawowych (90,3%) i ponad 96% uczniów III klas szkół ponadpodstawowych.
Jako wskaźnik częstej konsumpcji traktowane jest picie alkoholu w ciągu ostatniego miesiąca poprzedzającego badanie. Ponad 2/3 chłopców (68,4%) oraz ponad połowa dziewcząt (54,1%) uczących się w I klasach szkół ponadpodstawowych (15-16-latków) piła w tym czasie alkohol. Należy również podkreślić, iż badania były realizowane w czerwcu, a zatem w okresie wolnym od wszelkich świąt, karnawału czy wakacji, które stanowią szczególne okazje do picia.
Analizując rozpowszechnienie częstej konsumpcji alkoholu przez nastolatków - z klas pierwszych - trzeba zwrócić szczególną uwagę na dynamikę tego zjawiska w ciągu ostatnich kilku lat. W badaniach ESPAD z 1995 do częstego picia alkoholu przyznawało się nieco ponad połowa chłopców (55,5%) oraz niecałe 50% dziewcząt. Oznacza to, iż w ciągu 4 ostatnich lat odsetek młodzieży często sięgającej po alkohol wzrósł o ponad 20%.
Jeszcze wyższy wzrost tego wskaźnika odnotowano w populacji uczniów III klas szkół ponadpodstawowych (17-18-latków). W ciągu ostatniego miesiąca piło alkohol ponad 4/5 chłopców (82,5%) i prawie 2/3 dziewcząt (74,3%).
Jak wynika z badań, najbardziej wzrosła liczba często pijących dziewcząt. W ciągu ostatnich 4 lat odsetek dziewcząt, które piły w ostatnim miesiącu, zwiększył się o prawie 30%.



logo-z-napisem-białe