Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia

Ból odrzucenia społecznego. Mózgowe obwody bólu fizycznego aktywują się na „ból społeczny”

Jak wykazano w nowym badaniu, „ból społeczny” boli fizycznie, nawet jeśli widzimy go u innych. Stres spowodowany bodźcami społecznymi (np. utrata przyjaciela, doświadczenie jakiejś niesprawiedliwości , albo ogólnie kiedy jakaś więź społeczna jest zagrożona) aktywuje obwody mózgowe odpowiedzialne za ból fizyczny. Odnosi się to również do sytuacji, w której doświadczamy bólu „zastępczo”, w charakterze odpowiedzi empatycznej (kiedy widzimy, że ktoś doświadcza bólu).

Wolelibyśmy żyć bez bólu, ale nie bylibyśmy w stanie. Ból jest przestrzega przed niebezpiecznymi bodźcami (wewnętrznymi lub zewnętrznymi) i wpływa na nasze zachowanie. Jego celem jest umożliwienie ucieczki i wydrowienia. Dlatego sami odczuwamy ból, a także trafnie potrafimy go wykryć u innych. Ból jest ochroną nie tylko samej osoby, ale również jej więzi społecznych. Mózg zawiera obwody związane z fizycznymi aspektami bólu, a także związane z aspektami afektywnymi. Jak stwierdzono w badaniu przeprowadzonym przez Giorgię Silani, Giovanniego Novembre’a oraz Marco Zanona z International School for Advanced Studies w Trieście, ból społeczny aktywuje niektóre obwody bólu fizycznego, niezależnie czy sami ból odczuwamy, czy doświadczamy go zastępczo, w charakterze odpowiedzi empatycznej na ból innych osób.

Badanie Silani i jej współpracowników jest innowacyjne, jako że wykorzystuje bardziej realistyczną niż w poprzednich badaniach procedurę eksperymentalną i porównuje zachowania i wyniki obrazowania funkcjonalnym rezonansem magnetycznym tych samych badanych, w czasie testów zarówno na ból fizyczny, jak i społeczny. „W klasycznym eksperymencie wykorzystywano procedurę symulowania sytuacji wykluczenia społecznego poprzez kreskówki. Podejrzewaliśmy, że to uproszczenie jest nadmierne i prowadzi do systematycznych błędów w danych, więc wykorzystaliśmy filmy przedstawiające prawdziwych ludzi”.

Osoby badane wzięły udział w sesjach eksperymentalnych polegających na graniu w rzucanie piłki, przy czym jeden z graczy był rozmyślnie wykluczany przez innych (warunek bólu społecznego). Graczem wykluczonym mógł być sam badany, albo przydzielony mu partner. W innej serii eksperymentalnej, badany albo jego partner otrzymywali lekki bodziec bólowy (warunek bólu fizycznego). Kiedy badany sam nie byłem celem bodźca, mógł być świadkiem doświadczenia bólu przez partnera.

„Nasze dane pokazują, że w warunkach bólu społecznego występuje aktywacja obszaru zwykle wiązanego ze zmysłowym przetwarzaniem bólu fizycznego, tzn. tylnej części wyspy” – tłumaczy Silani. „Zachodziło to zarówno, kiedy badany sam odczuwał ból, jak i kiedy doświadczał bólu zastępczo [tzn. kiedy partner doznawał bólu]”.

„Wyniki potwierdzają teoretyczny model empatii, który tłumaczy zaangażowanie w emocje innych ludzi faktem, że nasze wyobrażenie na temat tychże emocji opiera się na wyobrażeniu własnego doświadczenia emocjonalnego w podobnych warunkach” – skonkludowała Silani.

27 lutego 2014, Sissa Medialab

logo-z-napisem-białe