Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia

Siła nawyku: Hormony stresu wyłączają obszary mózgu odpowiadające za zachowanie zorientowane na cel

Psychologowie poznawczy z Ruhr-Universität wspólnie ze współpracownikami z uniwersytetu szpitalnego Bergmannsheil (prof. Martin Tegenthoff) odkryli, dlaczego osoby poddane stresowi z większym prawdopodobieństwem powrócą do nawyków, zamiast podtrzymać działanie zorientowane na cel. Zespół kierowany przez dr Larsa Schabego oraz prof. Olivera Wolfa z Instytutu Neuronauk Poznawczych indukowali stan stresu w ciele poprzez leki. Następnie badali aktywność mózgową poprzez skanowanie fMRI. Wyniki, opisane w piśmie Journal of Neuroscience, pokazują, że interakcja między hormonem stresu hydrokortyzonem (kortyzolem) a noradrenaliną wyłączały aktywność mózgu w obszarach odpowiadających za zachowanie zorientowane na cel. Obszary mózgu odpowiadające za zachowania nawykowe pozostały bez zmian.

Dwa hormony stresu w działaniu

W celu sprawdzenia działania dwóch hormonów stresu, psychologowie poznawczy wykorzystali trzy substancje – placebo, stres hormonu hydrokortyzon (kortyzol) oraz johimbinę, która sprawia, że hormon stresu noradrenalina działa przez dłuższy czas. Część ochotników otrzymała sam hydrokortyzon albo samą johimbinę, inni obie substancje. Czwarta grupa przyjęła placebo. W sumie w badaniu wykorzystano dane od 69 ochotników.

Działanie zorientowane na cel i nawyki

W badaniu wszystkim uczestnikom – zarówno kobietom, jak i mężczyznom – powiedziano, że otrzymają napój kakao albo sok pomarańczowy jako nagrodę, jeśli wybiorą odpowiednie symbole na komputerze. Po tej części uczenia się, ochotnicy mogli zjeść tyle pomarańczy, lub puddingu czekoladowego, ile zapragnęli. „To osłabia wartość nagrody” – wytłumaczył Schwabe. „Ktokolwiek je pudding czekoladowy straci zainteresowanie kakao. Kto nasyci się pomarańczami, będzie miał mniejszy apetyt na sok pomarańczowy”. W tym kontekście, działanie zorientowane na cel oznacza: kto wcześniej jadł pudding czekoladowy, wybiera symbole prowadzące do nagrody w postaci kakao rzadziej. Kto nasyci się pomarańczami, rzadziej wybiera symbole związane z sokiem pomarańczowym. Opierając się na wcześniejszych badaniach, naukowcy przyjęli założenie, że jedynie połączenie johimbiny i hydrokortyzonu tłumi zachowanie zorientowane na cel. W niniejszym badaniu potwierdzili tę hipotezę.

Połączony efekt johimbiny i hydrokortyzonu

Tak jak oczekiwano, ochotnicy, którzy przyjęli johimbinę oraz hydrokortyzon nie przejawiali zachowań zorientowanych na cel, lecz opierali się na nawykach. Innymi słowy, nasycenie pomarańczami lub puddingiem czekoladowym nie wywołało skutków. Osoby, które przyjęli placebo lub jeden lek, przejawiali zorientowanie na cel i efekt nasycenia. Dane z badania pokazały, że połączenie johimbiny oraz hydrokortyzonu osłabiało aktywność w przodomózgowiu – w tzw. korze orbitofrontalnej oraz środkowej korze przedczołowej. Wykazano, że te obszary są powiązane z działanie zorientowanym na cel. Obszary mózgu, które są ważne dla uczenie się nawyków, były aktywne w podobnym stopniu u wszystkich uczestników.

 

ScienceDaily, 25 lipca 2012

logo-z-napisem-białe