Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia

Stres sprawia, że tracimy z oczu cele

Ludzie, którzy są zestresowani, pogrążają się w nawykach, zamiast pracować na rzecz swoich celów. Obecnie naukowcy poznali odpowiedź na pytanie, dlaczego tak się dzieje.

Zdrowi uczestnicy badania, którzy zażyli pigułkę zawierającą hormon stresu byli bardziej skłonni pozostawać przy wykonywanym zadaniu – dzięki czemu otrzymywali czekoladę jako nagrodę – nawet, gdy byli najedzeni; ludzie, którzy zażyli placebo, zmieniali zajęcie i pracowali ciężej nad zdobyciem innego smakołyku.

Obrazy mózgowe osób zestresowanych sugerują, że interakcja dwóch hormonów – kortyzolu i adrenaliny – zmniejszała aktywność mózgu w obszarach wykorzystywanych w zachowaniach zorientowanych na cel. Hormony te nie miały wpływu na obszary mózgu zaangażowane w zachowania przyzwyczajeniowe.

Uczeni w opublikowanym 25 lipca w „Journal of Neuroscience” raporcie napisali, że „uszkodzenie systemu skierowanego na cel skutkuje powstaniem przyzwyczajeń” i może osłabiać zdolność do wprowadzania zmian w swoim zachowaniu.

Stres, czekolada mleczna i sok pomarańczowy

Badanie przeprowadzono na 69 zdrowych studentach uniwersytetu o średniej wadze. Naukowcy upewniali się, że uczestnicy lubili sok pomarańczowy i czekoladę mleczną, które były wykorzystywane w badaniu jako nagrody. Uczestników podzielono na 4 grupy: pierwsza grupa zażywała pigułki z kortyzolem (wskutek czego zwiększał się u nich poziom kortyzolu); druga grupa zażywała lek o nazwie yohimbine, który podwyższa poziom adrenaliny; trzecia zażywała oba środki, zaś czwarta placebo.

W celu sprawdzenia efektu działania hormonów, uczestnicy wykonywali zadanie na komputerze, które polegało na wybraniu odpowiednich znaków i byli nagradzani za wykonanie – albo możliwością spożycia jednej porcji ( pomarańczy albo puddingu czekoladowego), albo dowolnej ilości jedzenia.

Konsumpcja nieskrępowana „osłabia wartość nagrody” – powiedział autor badania, naukowiec Lars Schwabe, psycholog poznawczy z Ruhr-Universität Bochum w Niemczech. Schwabe powiedział, że ludzie, którzy jedli tyle puddingu czekoladowego ile chcieli – tracili swoje upodobanie do kakao. To samo odnosi się do ludzi, którzy zjedli dużą ilość pomarańczy – tracą apetyt na sok pomarańczowy.

Uczestnikom dawano nowe zadanie na komputerze, w którym mogli zachować stary nawyk – wybierając te same znaki, co w pierwszym zadaniu i otrzymywać ten sam smakołyk (czekoladę mleczną lub sok pomarańczowy) – lub wybierając inne znaki, co było zadaniem trudniejszym, i poprzez to otrzymać nowy smakołyk.

Rezultaty pokazują, że uczestnicy, którzy otrzymali placebo byli zadowoleni z jednego smakołyku i dążyli do otrzymania innego. Ponadto, ci, którzy zażyli jeden hormon, wykazywali podobne zachowanie skoncentrowane na celu.

Na uczestników, którzy zażywali hormon stresu, uczucie sytości nie miało wpływu. Uczestnicy, którzy jedli pudding czekoladowy obstawali przy łatwiejszym zadaniu kontynuowania gry wybierając te same znaki i otrzymując w nagrodę czekoladę mleczną.

Badanie mózgów uczestników wykazało obniżoną aktywność w dwóch regionach – w korze orbitofrontalnej oraz środkowej korze przedczołowej – związanych z zachowaniami skierowanymi na cel. Obszary mózgu aktywne przy nabywaniu przyzwyczajeń były podobnie aktywne u wszystkich uczestników.

Stres i uzależnienie

Wyniki mogą tłumaczyć nie tylko to, dlaczego ludzie wracają do niezdrowych nawyków, gdy są zestresowani, ale także to, dlaczego ludziom uzależnionym przydarzają się nawroty nałogu.

„Powszechnie wiadomo, że stres jest jednym z głównych czynników ryzyka w przypadku uzależnień, a szczególnie w przypadku nawrotów do uzależnienia” – napisali autorzy badania.

Naukowcy powiedzieli, że uzyskane wyniki badań hormonów obniżających aktywność mózgu potrzebną dla pracy nad celami mają implikacje dla metod leczenia ludzi uzależnionych.

Przekaż dalej: stres powoduje, że łatwiej jest wpaść w stare nawyki, ponieważ obniża on zdolność mózgu do pracowania nad celami.

Karen Rowan, redaktorka zarządzająca „My Heath News Daily”,  27 lipca 2012,

logo-z-napisem-białe