Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia

Marzenia dzienne są korzystne?

 

Rozmyślania są bardzo ważne dla rozwoju i dobrostanu

Wraz z upływem czasu tempo życia zdaje się przyspieszać – oczekiwania w stosunku do produktywności idą cały czas w górę i nie ma właściwie chwil, w których nie bylibyśmy w jakiś sposób w kontakcie z rodziną, przyjaciółmi i współpracownikami. Choć poświęcenie chwili na refleksję wydaje się być bardzo trudne, niedawno zasugerowano, że zapomniana już sztuka introspekcji – nawet marzeń dziennych – może być bardzo wartościową częścią życia.

W artykule opublikowanym w lipcowym wydaniu „Perspectives on Psychological Science”, piśmie organizacji Association for Psychological Science, psycholożka Mary Helen Immordino-Yang i jej współpracownicy przeprowadzili analizę literatury neuronaukowej i psychologicznej dotyczącej badań nad stanem, w którym nasz mózg „odpoczywa”.

W ostatnich latach naukowcy zgłębiali ideę takiego odpoczynku poprzez badanie tzw. „stanu domyślnego” [ang. default mode] sieci mózgowej – sieci, która jest zauważalnie aktywna, gdy odpoczywamy i rozmyślamy. Wyniki tych badań sugerują, że różnice indywidualne w aktywności mózgowej w czasie odpoczynku są skorelowane z komponentami funkcjonowania socjoemocjonalnego, np. samowiedzą i osądem moralnym, a także różnymi aspektami uczenia się oraz pamięci. Immordino-Yang i jej współpracownicy sądzą, że badanie odpoczywającego mózgu może dać wgląd w wagę czasu poświęconego na refleksję w spokoju dla uczenia się.

„Koncentrujemy się w edukacji na świecie zewnętrznym, nie zwracamy uwagi na umiejętność namysłu, refleksji i uwagi skierowanej do wewnątrz, a te rzeczy mają wpływ na to, jak tworzymy wspomnienia i znaczenie, a także na to, jak stosujemy nauczone rzeczy w nowych sytuacjach.” – mówi Immordino-Yang, profesor edukacji, psychologii i neuronauk na Uniwersytecie w Południowej Kalifornii. „Co robimy w szkołach, aby nakłonić dzieci do namysłu?”

Zebrane wyniki sugerują, że sieci, które leżą u podstaw uwagi skierowanej do wewnątrz i na zewnątrz są prawdopodobnie współzależne, a nasza zdolność do regulowania i przenoszenia się między nimi prawdopodobnie przyczynia się do dojrzałości i swobody myślenia. Podczas gdy uwaga zewnętrzna jest istotna dla wykonywania zadań i uczenia się w szkole – namysł i konsolidacja, która występuje w czasie, gdy umysł „wędruje” gdzieś daleko, są równie ważne, bo wspomagają zdrowy rozwój i uczenie się na długą metę. „Potrzebna jest równowaga między uwagą zewnętrzną i wewnętrzną, ponieważ czas spędzony na marzeniu, namyśle i wyobrażaniu sobie czegoś może ulepszyć jakość uwagi zewnętrznej.” – przekonuje Immordino-Yang.

Zespół naukowców sądzi, że uważna introspekcja mogłaby się stać efektywną części nauki szkolnej, rozwinąć u uczniów umiejętności, których potrzebują do konstruktywnego przetwarzania informacji i produktywnej refleksji. Badania wskazują, że kiedy dzieciom daje się czas i umiejętności konieczne do namysłu, są bardziej zmotywowane, mają w sobie mniej niepokoju, wypadają lepiej na testach i efektywniej planują przyszłość.

Uważna refleksja jest ważna nie tylko dla osiągnięć akademickich – jest niezbędna do zrozumienia otaczającego nas świat. Uwaga wewnętrzna przyczynia się również do rozwoju sumienia i rozumowania, a także jest związana z ogólnym socjoemocjonalnym dobrostanem.

Immordino-Yang i współpracownicy obawiają się, że uwagożerne otoczenie o szybkim tempie życia i środowisko cyfrowe mogą podważać możliwości młodych ludzi do patrzenia w głąb i namyślania się, a to może mieć szkodliwy wpływ na ich rozwój psychologiczny. Jest to szczególnie prawdziwe w wieku, w którym media społeczne wydają się być ciągle obecne w codziennym życiu nastolatków. „Nakładanie na dzieci nadmiernego obowiązku ciągłej uwagi, czy to w szkole, czy poprzez warunki życia może ograbić je z możliwości uczynienia postępu w myśleniu od <co się stało?> czy <jak to zrobić?> do konstruowania wiedzy <co to oznacza dla świata i mojego życia?>” – pisze Immordino-Yang.

Według autorów najważniejszą konkluzją tej analizy powinno być to, że nie zawsze odpoczynek jest bezczynnością. Choć niektórzy czują skłonność do postrzegania odpoczynku jako do zmarnowanej szansy na produktywność, autorzy sugerują, że konstruktywna refleksja jest istotna dla uczenia się z przeszłych doświadczeń, doceniania ich znaczenia dla przyszłych wyborów oraz że umożliwia ona nam zrozumienie i zarządzanie samymi sobą w społeczeństwie.

„Science Daily”, 2 lipca 2012

logo-z-napisem-białe