Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia

Regresja w służbie ego

180px-Benzene-aromatic-3D-ballsARISE, akronim słów „Adaptive Regression In the Service of the Ego” (przystosowawcza regresja w służbie ego), jest znaną od wielu dziesięcioleci koncepcją psychoanalityczną, która w ostatnim czasie nie była zbyt popularna. Regresję uważa się za jedną z funkcji ego, od którego z kolei zależy testowanie rzeczywistości, regulacja dopływu bodźców, funkcjonowanie mechanizmów obronnych czy integracja osobowości. W uproszczeniu możemy postawić znak równości pomiędzy ego i Ja.

Zazwyczaj regresja nie jest uważana za coś korzystnego. Zakłada ona powrót do wcześniejszego lub podrzędnego stanu istnienia i funkcjonowania. Kluczowe jednak wydaje się to, czy regresja ta ma charakter przystosowawczy czy też nie.

Wydaje się, że jest wiele istotnych doświadczeń, które nie mogą zaistnieć bez pewnego poziomu regresji: tworzenie i odbieranie sztuki, muzyki, literatury, zdolność do zapadania w sen, seksualne spełnienie, zakochanie czy wreszcie znoszenie trudów terapii psychodynamicznej bez pogorszenia funkcjonowania. Wydaje się, że najważniejszym elementem regresji przystosowawczej jest zdolność do fantazjowania, do śnienia na jawie. Osoba, która ma dostęp do własnych nieświadomych procesów i może je uwzględniać w swoich działaniach bez jednoczesnego grzęźnięcia w nich jest w stanie spojrzeć na wiele rzeczy z nowych perspektyw i wiele osiągnąć dzięki temu.

To właśnie sen na jawie o wężu zjadającym swój ogon naprowadził niemieckiego chemika Freidricha Augusta Kekule na rozwiązanie zagadki budowy benzenu (na zdjęciu) – wzór strukturalny tej substancji stał się krokiem milowym rozwoju chemii organicznej. Rozwiązanie zagadki katastrofy promu kosmicznego Challenger przyszło natomiast do głowy Richardowi Feynmanowi, fizykowi kwantowemu, po prostym eksperymencie polegającym na wrzuceniu uszczelki do wody z lodem (traciła elastyczność i kruszyła się) – eksperymencie, jaki przeprowadza się na lekacjach fizyki w szkole podstawowej.

Czasami więc trzeba się cofnąć, by pójść do przodu…

Joel Gold

logo-z-napisem-białe