Portal psychologiczny: Instytut Psychologii Zdrowia

Carl Rogers (1902-1987)

Carl_Rogers Amerykański psycholog i psychoterapeuta.  Przedstawiciel nurtu humanistycznego w psychologii, twórca psychoterapii zorientowanej na klienta.

Carl Rogers wychowywał się w wielodzietnej, religijnej  rodzinie w Illinois – początkowo w Chicago a potem na farmie, którą prowadził jego ojciec.  Pierwotnie rozpoczął studia rolnicze, jednak po dwóch latach przeniósł się do seminarium duchownego planując karierę pastora. Ostatecznie zrezygnował również z tej drogi i podjął studia w Szkole Nauczycielskiej Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku

 

 W latach 1927-28 odbywał praktyki  w poradni dla dzieci.  W 1931 roku obronił pracę doktorską.  Studia oraz praca terapeutyczna z dziećmi dały mu okazję do zapoznania się z różnymi podejściami terapeutycznymi  i teoretycznymi.  W tym okresie pracy dążył do pogodzenia dynamicznych teorii psychoanalitycznych z naukowymi, behawiorystycznymi  dominującymi w ujęciach uniwersyteckich.  Był to również początek jego drogi ku wypracowaniu własnego, unikalnego podejścia.  Obserwacje czynione podczas pracy w poradniach i Towarzystwie Zapobiegania Okrucieństwu wobec dzieci stały się podstawą jego pierwszej opublikowanej książki, „Clinical Treatment of Problem Child”

W 1940 roku rozpoczął pracę na Uniwersytecie Stanowym w Ohio a dwa lata później ukazała się jego druga książka, „Doradztwo i psychoterapia” . W latach 1945-57 prowadził centrum doradcze na Uniwersytecie w Chicago.  W tym czasie, w 1951 roku wydał  swoją najważniejszą książkę „Terapia zorientowana na klienta”.  Przez dwa lata, w okresie 1946-47 pełnił funkcję przewodniczącego Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Po okresie pracy na macierzystym Uniwersytecie Wisconsin przeniósł się w 1964 roku do Kaliforni, gdzie najpierw pracował w Western Behavioral  Science Institute a w 1968, w La Jolla, roku stworzył Centrum Studiów nad Osobą.  Obszar jego zainteresowań badawczych i terapeutycznych przesuwał się wtedy ku pracy z osobami zdrowymi . Często zwracał się też ku warsztatom i  pracy terapeutycznej z grupami . Z Centrum związany był do końca życia. W ostatnich jego latach skupiał się na popularyzacji swojego podejścia – podróżował po całym świecie z odczytami i wykładami. Wspólnie z córką, Natalie, prowadził warsztaty dotyczące terapii zorientowanej na klienta, samorozwoju i komunikacji międzykulturowej. Odwiedził między innymi Polskę.

Podstawowe założenia

Koncepcje Rogersa wyrosły z wieloletniej praktyki terapeutycznej. Początkowo były próbą zintegrowania istniejących podejść – z czasem przekształciły się w kompletny system terapeutyczno-filozoficzny. Praca badawcza Rogersa jest silnie związana z doświadczeniem klinicznym – praca z pacjentami była dla niego źródłem hipotez, do których zweryfikowania potem dążył metodami naukowymi.

Rogers, a za nim i inni psychologowie humanistyczni podkreślają pozytywną stronę natury człowieka. Zło, okrucieństwa, zbrodnie istnieją w świecie są jednak wynaturzeniem, efektem odejścia od pierwotnej pozytywnej natury pod wpływem zewnętrznych uwarunkowań. Jak podkreślał Rogers,  wieloletnie doświadczenie pracy z jednostkami antyspołecznymi, niedojrzałymi czy okrutnymi dało mu okazję do odkrywania w tych osobach potencjału i pozytywnych tendencji kierunkowych. Towarzyszyła temu głęboka wiara w unikatowość jednostki i jej doświadczeń. To podejście sytuuje Rogersa w gronie fenomenologów. Pole fenomenologiczne jednostki to według niego zbiór wszystkich, świadomych i nieświadomych, spostrzeżeń. Kluczową determinantą zachowania jednostek zdrowych jest to co świadome.

Ważnym elementem koncepcji Rogersa jest pojęcie „Ja”. Na „Ja” składają się te części pola fenomenologicznego, które osoba określa jako „mnie”, „ja”, „się”. Ten kompletny obraz siebie jest świadomy. Idąc dalej uważał Rogers, że podstawowym mechanizmem motywacyjnym jest samoaktualizacja, czyli dążenie do zrealizowania własnego potencjału. Dążenie to realizowane jest w kierunku osiągania coraz większej złożoności, autonomii, zmienności i wolności.  Innym ważnym dążeniem, na które zwraca uwagę Rogers jest dążenie do spójności pomiędzy Ja a doświadczeniem. Oznacza to też tendencję do zachowania zgodnego z własnym obrazem siebie. Konsekwencją niezgodności, szczególnie gdy nie jest uświadomiona, jest lęk. By bronić się przed tym uruchamiane są dwa procesy obronne: zaprzeczanie doświadczeniu lub zniekształcenie go tak, by było spójne z obrazem siebie.

Rogers przyglądał się również zagadnieniom rozwoju człowieka. Przyjął założenie, że źródłem zdrowia psychicznego jest umiejętność włączania nowych doświadczeń do swojego pola fenomenologicznego.  Umiejętność ta wyznaczana jest w dużym stopniu przez zdolność do kontaktu z własnymi uczuciami i potrzebami. Z wyłonieniem się JA w toku rozwoju jednostki wiąże się pojawienie się potrzeby akceptacji ze strony innych. Potrzeba ta przyjmuje formę poszukiwania ciepła, miłości, szacunku, uznania. W sposób naturalny te pierwotne potrzeby zaspokajane są przez rodziców.  Potencjalnym źródłem psychopatologii jest akceptacja warunkowa – dziecko czuje, że zostanie zauważone, pokochane tylko wtedy gdy będzie zachowywać się z określonym schematem. Prowadzi to nieuchronnie do zaprzeczania doświadczeniu – na przykład niewłączaniu w pole fenomenologiczne trudnych uczuć złości i nienawiści, w sytuacji gdy akceptacja jest uwarunkowana nieodczuwaniem takich emocji. Sprawia to, że bardzo mocno akcentuje Rogers potrzebę akceptacji bezwarunkowej, umożliwiającej pełnię doświadczeń i akceptację siebie.

 

 

 

logo-z-napisem-białe

ml>